İyotlu tuz mu? İyotsuz tuz mu?

  • 7.06.2021

   ÖNCE SAĞLIK

   Son yıllarda tuz konusunda en çok tartışılan konulardan biri tuzların iyotlu mu iyotsuz mu kullanımı konusudur.

   Bu konunun tek bir yanıtı yoktur.  Hastalık durumlarına göre iyotlu veya iyotsuz kullanımı ayarlanması gerekmektedir.

   Öncelikle şu konuda herkes de fikir birliği mevcuttur.  Türkiye endemik yani orta derecede iyot eksikliği olan bölgelerden birisidir. İyot tiroid hormonlarımızın çalışmasında temel elementlerden irisidir. İyot eksikliği olan bölgelerde veya iyot eksikliğine yol açan beslenme tarzı olan bölgelerde guatr ve tiroid nodül sıklığı artmaktadır. Özellikle Batı Karadeniz ve Doğu Karadeniz bölgesi bu açıdan en riskli bölgelerden bazılarıdır. 2010-2012 yılları arasında Düzce Yığılca bölgesinde yaptığımız bölge taramasında yüzde 40’lara varan oranda guatr ve nodül problemlerini tespit etmiştik. Ve birçok kişi hastalılarının farkında değildi.  Bu kadar sık nodül görünmesinin en önemli sebebi bölgenin yeraltı sularındaki iyot miktarının az olmasından kaynaklanmaktadır.

   Ayrıca iyot eksikliği eğer gebelik döneminde annelerde olursa, anne karnındaki çocukta iyot eksikliğine maruz kalacağından konjenital gelişme gerilikleri ve zeka gerilikleri ortaya çıkabilmektedir.  Bu yüzden özellikle anne adaylarının ve endemik iyot eksikliği olan bölgelerde iyotlu tuz alınması çok önemlidir.

   Amerika’da 1900’lü yıllarda başlayan tuzların iyotlanması ülkemizde ancak 1990’lı yılların başında başlamıştır.

   İyotlu tuz kullanırken bazı kurallara uymak gerekmektedir. İyotlu tuzla güneş görmeyen kaplarda saklanmalı ve yemek pişiminin son zamanlarında tuz yemeğe eklenmelidir.

   Dolayısı ile sağlıklı herkes, tiroid fonksiyonları normal olan guatr hastaları ve gebelerimiz iyotlu tuz kullanmalıdır. 

   İyot eksikliği tanısı nasıl tespit edilir?

   İyot eksikliğinin tespiti 24 saatlik veya spot idrarda iyot atılımına bakılarak tanı konulabilmektedir.  Ciddi veya orta derecede iyot eksikliği olan kişiler dışarıdan iyot tableti veya damlası kullanmasında sakınca yoktur. İyot seviyeleri normal kişilerde gebelik dışında dışarından iyot alınması uygun değildir. Ancak gebelik planlayan her anne adayı günlük 100-150 mcg iyot almasını öneren çalışmalar mevcuttur. Ülkemiz iyot eksikliği bölgesi olduğu için anne adayları folik asitle birlikte iyot almalarını öneriyorum.

   İyotsuz tuzu (kaya tuzu) kimler kullanmalıdır?

   İyot, tiroid hormon sentezini uyardığı için hipertiroidiye hastalarında iyotlu tuz ve iyot içeren gıdalar alınmamalıdır. Bu kişiler tedavileri boyunca iyotsuz tuz kullanmaları gerekmektedir. Halk arasında “zehirli guatr” olarak tarif edilen hipertiroidi hastaları iyotsuz tuz kullanmaları gerekmektedir.

   Haşimoto hastaları iyotlu mu iyotsuz mu kullanmalıdır?

   En çok hastaların kafalarının karıştığı konulardan birisi de bu konudur.  Birçok kafa karıştıran yazı ve ifadeler mevcuttur. Kısa şöyle özetlemek istiyorum. Fazla iyot kullanımı yani gereğinden çok fazla tiroid antikor üretimine yol açabilmekte ve otoimmuniyeti artırabilmektedir. O yüzden Haşimoto hastalarında eğer iyot eksikliği yok ise dışarıdan fazla iyot alması tiroid otoantikorlarının (Anti-TPO) artışına yol açabilir. Bu endişe ile çoğu hekim Haşimoto hastalarına iyotsuz tuz önermektedir. Ancak benim önerim, ülkemizin endemik iyot eksikliği bölgesi olması sebebi ile iyot kısıtlaması hipotiroidiyi ağırlaştırabilmektedir. O yüzden Haşimoto hastalarında ılımlı olarak iyotlu tuz kullanmalarını öneriyorum.

   Himalaya tuzu mu, normal tuz mu?

   Maalesef bu konunun suiistimal edildiğini düşünüyorum. Himalaya tuzu kaya tuzu grubundan olup iyotsuz bir tuzdur. İyotsuz tuz kullanması gerekenler bu tuzu tercih edebilirler. Ancak içerdiği mineraller yüzünden tercih edildiğinin iddia eden bir grup mevcuttur. Bu mineraller oldukça eser oranda bulunduğundan bu sebeple tercih edilmesinin bilimsel dayağının zayıf olduğu kanaatindeyim.

   İyotlu tuz veya iyotsuz tuz konusunda kafalardaki karışıklıkların giderilmesi ümidiyle, sağlıklı günler dilerim.

   Doç. Dr. Yusuf AYDIN

   Email: [email protected]

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Burası Düzce Gazetesi (www.burasiduzce.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.