Diyabet ilaçları zararlı mıdır?

  • 15.02.2021

“ÖNCE SAĞLIK”

   Diyabet toplumumuzda çok sık görülen bir hastalıktır. Toplumumuzda yüzde 15 oranında görülmektedir. Diyabetin tedavisi temel olarak beslenme tedavisi, düzenli ilaç kullanımıdır.

   Zaman zaman hastalarımız şeker ilaçlarını kullanımı sırasında olabilecek yan etkiler sebebi le kullanmak istememektedirler ve tedaviyi aksatmakladırlar.  Öncelikle tüm hastalarımızın diyabetin kronik ve süreğen bir hastalık olduğunu unutmamaları gerekmektedir. Yani hastalık sürekli tedavi edilmesi ve takip edilmesi gereklidir. Eğer kan şekeri iyi kontrol edilmez ise böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, kalp krizi, inme, geçmeyen ayak yaraları, görme bozuklukları hatta körlüğe kadar giden komplikasyonlargörülebilir. Bu yüzden bu komplikasyonlarla karşılaşmamak için ilaçları düzenli kullanmak gerekmektedir.

   Her ilacın yan etkisi olabilir. Bu yan etkileri bilip tedbirlerini almak gerekmektedir. Hiçbir şeker ilacı şeker yüksekliğinin oluşturduğu komplikasyon kadar zararlı olamaz.

   Yine de ilaçların yan etkileri hakkında bilgili olmak çok önemlidir. Bu yazımda diyabet tedavisinde kullanılan ilaçların yan etkilerinden bahsedeceğim. Ayrıca kimlerde bu ilaçların kullanılmaması gerektiğini anlatacağım. Yazımda ilaçların ticari isimlerini yazmadan içindeki etken maddelerine göre en sık görülen yan etkilerinden ve alınması gerekli tedbirlerden bahsedeceğim.

   Sulfonilüreler (gliclazid, glimeprid, glipizid); bu ilaçlar şekeri düşürmede oldukça etkilidirler. O yüzden kan şekeri çok düşüklüğüne yani hipoglisemiye yol açabilir. Hipoglisemi anında çarpıntı, terleme, acıkma hissi ve bazen bilinç kaybı bile olabilir. Bu durumda ilaç dozu azaltılmalı ve ara öğünlere dikkat edilmelidir.

   Metformin, en sık kullanılan şeker düşürücü ilaçtır. En sık görülen yan etkisi bulantı, kusma ve ishal yakınmalarıdır. Oldukça önemli bir ilaç olmasına rağmen hastalar bazen bu yan etki yüzünden kullanamamaktadır. Yan etkiyi azaltmak için düşük dozlarla ilaca başlayıp yavaş yavaş artırılmalıdır. İlacın kendisi böbrek yetmezliği yapmaz ama şeker hastalarında böbrek fonksiyonları bozuksa kullanmamak gerekmektedir.

   Akarboz ise çok daha az kullanılan bir ilaçtır. En önemli yan etkisi karın şişliği, gaz ve hazımsızlıktır.

   DPP-4 inhibitörleri, (vildagliptin, sitagliptin, linagliptin, saxagliptin) bu grup ilaçlar çok nadirde olsa pankreatit yani pankreas iltihabı yapabilir. Alkol kullanan, trigliserid yüksekliği ve safra kesesinde taşı olan hastalar bu ilaçları çok dikkatli olmalılar.

   GLP-1 agonistleri (exanatide, liraglutide, dulaglutide) kullana hastalardaki en önemli yan etki bulantı ve kusmadır. Zamanla bu yen etki azalmaktadır ama azalmaz devam ederse ilacı bırakmak gerekebilir. Ayrıca akut pankreatit yani pankreas iltihabı da yapabilmektedir. Bu riski taşıyorsa bu ilacı kullanmamaları gerekmektedir.

   SGLT-2 engelleyici (empagliflozin, dapagliflozin), son yıllarda oldukça sık kullanılan ilaçlardır.  Bu ilaçlar idrarda şeker atarak etki etmektedirler. Bu yüzde sık idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilmektedir. Eğer tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonu oluyorsa bu ilaçları bırakmak gerekebilir.

   İnsulinler, en çok kullanılan diyabet ilacıdır. En önemli yan etkileri ise hipoglisemi yani kan şekeri düşüklüğüdür. Uygun dozlarda kullanılır ve ara öğünlere dikkat edilirse çok az hipoglisemi yan etkisi görülebilir. Diyabet hastalarının insülin kullanmamalarındaki en önemli korku kilo aldırmasıdır. Evet,  insülinler kilo aldırabilir ama kan şekerini kontrolündeki en etkin tedavi şeklidir.

   Diyabet hastaları tedavilerindeki ilaçların yan etkileri konusunda mutlaka bilgi sahibi olmaları gerekir. Bu şekilde olabilecek yan etkiler açısından tedbir almaları sağlanmalıdır. Tüm ilaçlarda olduğu gibi diyabet ilaçlarının da ya etkileri olabilir, ancak hiçbirisi kan şekerinin vücuda verdiği zarar kadar olumsuz değildir.

   Hastalık ve ilaçlar konusunda bilinçli olmak için mutlaka sizler takip eden doktorlarınız ile ilaçların oluşturabileceği olası sorunları konuşmalısınız.

   Sağlıklı günler dilerim.

Doç. Dr. Yusuf AYDIN

Email: [email protected]

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Burası Düzce Gazetesi (www.burasiduzce.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.